Eksik bir diş yalnızca görünümü değil; çiğneme düzenini, komşu dişlerle olan ilişkiyi ve ağız içindeki kuvvet dağılımını da etkileyebilir. Bu nedenle diş kaybı sonrasında uygulanabilecek tedavi seçenekleri kişinin ağız yapısı, kalan dişleri, kemik durumu ve genel sağlık özellikleri birlikte değerlendirilerek planlanır.
Diş implantı, eksik dişin bulunduğu bölgede çene kemiğine yerleştirilen ve üzerine yapılacak diş restorasyonuna destek sağlayan yapay diş köküdür. İmplantın kendisi ağızda görünen diş değildir. Tedavi; kemik içerisindeki implant, bağlantı parçası ve ağızda görünen implant üstü restorasyonun birlikte planlanmasıyla tamamlanır.
Dental implantlar çoğunlukla biyouyumlu materyallerden üretilen ve çene kemiği içerisine yerleştirilen yapılardır. Temel amaçları, kaybedilen dişin bulunduğu bölgede hazırlanacak kron, köprü veya uygun protez için destek oluşturmaktır.
Bu nedenle implant diş ifadesi günlük kullanımda yaygın olsa da implant ile üzerine yapılan diş aynı yapı değildir. İmplant çene kemiğinin içerisinde yer alırken ağızda görünen bölüm implant tarafından desteklenen restorasyondur.
Tek diş eksikliğinde, birden fazla diş kaybında veya tam dişsizlik durumlarında farklı implant destekli tedaviler planlanabilir. Ancak her eksik diş için mutlaka bir implant yerleştirilmesi gerekmez. İmplantların sayısı ve yerleşimi, yapılacak protezin tasarımıyla birlikte değerlendirilir.
İmplant tedavisi, diş kaybının bulunduğu bölgeyi tamamlamak için değerlendirilebilecek seçeneklerden biridir. Tek bir dişin kaybedildiği durumda implant destekli kron planlanabilirken yan yana birden fazla eksik dişte implant destekli köprüler gündeme gelebilir.
Tüm dişlerini kaybetmiş kişilerde ise sabit veya hareketli implant destekli protez seçenekleri değerlendirilebilir. Hangi yaklaşımın uygun olacağı yalnızca eksik diş sayısına göre belirlenmez.
Kalan doğal dişlerin durumu, diş eti sağlığı, kapanış ilişkisi, kemik miktarı, kişinin ağız bakım alışkanlıkları ve genel sağlık özellikleri tedavi seçimini etkiler. Bu nedenle eksik diş tedavisi kişiye özel planlanmalıdır.
İmplant planlaması yalnızca eksik diş bölgesinin incelenmesinden oluşmaz. Tedavinin cerrahi ve protetik aşamalarının bir bütün olarak değerlendirilmesi gerekir.
Muayene sırasında dişlerin ve diş etlerinin mevcut durumu, eksik diş bölgesindeki çene kemiği, kapanış ilişkisi ve ağız hijyeni değerlendirilir. Gerektiğinde radyolojik görüntüler üzerinden kemiğin yüksekliği, genişliği ve çevredeki anatomik yapılar incelenir.
Genel sağlık durumu da planlamanın önemli bir parçasıdır. Kullanılan ilaçlar, sistemik hastalıklar, geçmiş cerrahi işlemler, tütün kullanımı ve iyileşmeyi etkileyebilecek diğer faktörler diş hekimiyle paylaşılmalıdır.
Tedavi planının bir diğer önemli bölümü, implant yerleştirilmeden önce üzerine yapılacak dişin konumunun düşünülmesidir. Çünkü implantın amacı yalnızca kemiğe yerleşmek değil, işlevsel ve temizlenebilir bir restorasyona destek sağlamaktır.
İmplant nasıl yapılır sorusunun yanıtı hastanın mevcut ağız ve kemik yapısına göre değişebilse de tedavi genel olarak birbiriyle bağlantılı birkaç aşamadan oluşur.
İmplant aşamaları çoğu vakada şu şekilde ilerler:
Her hastada bu aşamaların tamamı aynı zamanda veya aynı sırayla gerçekleşmeyebilir. Diş çekimi, kemik hazırlığı, geçici diş gereksinimi ve protezin türü tedavi planını değiştirebilir.
İmplantın planlanan konumda desteklenebilmesi için yeterli kemik hacminin bulunması gerekir. Diş uzun süre önce kaybedilmişse veya bölgede kemik kaybı oluşmuşsa ek işlemler değerlendirilebilir.
Kemik grefti, implantın çevresinde ihtiyaç duyulan kemik hacminin oluşturulmasına veya mevcut kemiğin desteklenmesine yönelik uygulamaları ifade eder. Her implant hastasında greft uygulaması gerekmez.
Üst çenenin arka bölgesinde kemik yüksekliğinin sınırlı olduğu bazı vakalarda sinüs lifting olarak bilinen sinüs tabanı yükseltme işlemi planlanabilir. Bu işlemin gerekli olup olmadığı radyolojik ve klinik değerlendirmeyle belirlenir.
Ek kemik işlemlerinin gerekli olması tedavinin aşamalarını ve toplam iyileşme süresini değiştirebilir.
İmplant yerleştirildikten sonra çevresindeki kemik dokunun implant yüzeyiyle biyolojik olarak bütünleşmesi beklenir. Bu süreç osseointegrasyon olarak adlandırılır ve implant tedavisinin önemli aşamalarından biridir.
Kemikle bütünleşme herkeste aynı sürede tamamlanmaz. İmplantın yerleştirildiği bölge, kemiğin özellikleri, uygulanan ek işlemler, genel sağlık durumu, tütün kullanımı ve iyileşme yanıtı süreci etkileyebilir.
Bu nedenle implant iyileşme süresi için herkes için geçerli tek bir zaman vermek doğru değildir. Bazı vakalarda implant üzerine restorasyon daha erken planlanabilirken bazı durumlarda daha uzun bir iyileşme dönemi gerekebilir.
İmplantın çene kemiğine yerleştirildiği cerrahi işlem ile tüm tedavinin tamamlanması aynı süreyi ifade etmez. İmplant tedavisi süreci, ilk muayeneden kalıcı restorasyonun tamamlanmasına kadar birden fazla aşamayı kapsayabilir.
Tek bir implantın yerleştirilmesi görece kısa bir işlem olabilir. Ancak toplam tedavi süresi kemikle bütünleşme dönemine, çekim bölgesinin durumuna, greft gereksinimine ve yapılacak implant üstü restorasyona bağlıdır.
Özellikle kemik artırıcı işlemlerin uygulandığı vakalarda iyileşme için ek süre gerekebilir. Bu nedenle tedavi takvimi radyolojik değerlendirme ve kişisel iyileşme özellikleri dikkate alınarak belirlenir.
İmplant sonrası dikkat edilmesi gerekenler, uygulanan işlemin kapsamına ve kişinin durumuna göre değişebilir. Cerrahi bölgenin ilk günlerde gereksiz şekilde zorlanmaması ve hekimin kişiye özel önerilerine uyulması önemlidir.
İlk dönemde ağız hijyeni ihmal edilmemeli ancak işlem yapılan bölgeye uygulanacak bakım yöntemi hekimin önerisine göre düzenlenmelidir. Uyuşukluk tamamen geçmeden çiğneme yapılmaması, çok sıcak veya bölgeyi zorlayabilecek gıdalardan kaçınılması ve reçete edilen ilaçların yalnızca belirtilen şekilde kullanılması gerekir.
Tütün ürünleri iyileşme sürecini olumsuz etkileyebileceğinden işlem sonrasında kullanımları konusunda diş hekiminin önerileri dikkate alınmalıdır.
Beklenenden uzun süren veya giderek artan ağrı, kanama, belirgin şişlik ya da farklı bir yakınma ortaya çıktığında kontrol değerlendirmesi gerekebilir.
İmplant sonrası beslenme, özellikle cerrahi işlemden sonraki erken dönemde uygulama alanını koruyacak şekilde planlanmalıdır. İlk günlerde yumuşak, kolay çiğnenebilen ve bölgeyi zorlamayan gıdalar tercih edilebilir.
Çok sıcak yiyecek ve içecekler erken dönemde uygun olmayabilir. Sert, kabuklu veya uygulama alanına doğrudan baskı oluşturabilecek besinlerden bir süre uzak durulması önerilebilir.
Normal beslenme düzenine dönüş zamanı işlemin kapsamına göre değiştiği için sabit bir süre yerine diş hekiminin kişisel önerileri esas alınmalıdır.
İmplantların doğal diş kökü gibi çürümesi beklenmez. Bununla birlikte implantın çevresindeki diş eti ve destek kemik dokuları ağız bakımından doğrudan etkilenebilir. Bu nedenle implant sonrası bakım, tedavinin yalnızca ilk günleriyle sınırlı değildir.
Günlük diş fırçalama düzenli olarak sürdürülmelidir. İmplant çevresindeki alanların yapısına göre diş ipi, arayüz fırçası veya farklı yardımcı ağız bakım araçları önerilebilir.
Kullanılacak yöntemin implant üstündeki kron, köprü veya protezin tasarımına uygun olması önemlidir. Özellikle temizlenmesi zor alanlarda kişiye uygun bakım tekniğinin öğrenilmesi plak kontrolünü kolaylaştırabilir.
Düzenli implant çevresi bakımı, implantı çevreleyen diş eti ve kemiğin sağlığını korumaya yönelik uzun dönem takip yaklaşımının önemli bir parçasıdır.
Diş implantlarının kullanım süresi için herkeste geçerli sabit bir yıl veya ömür boyu kullanım garantisi vermek mümkün değildir. İmplantın kendisi, çevresindeki dokular ve üstündeki restorasyon zaman içinde farklı şekilde etkilenebilir.
Ağız hijyeni, diş eti sağlığı, tütün kullanımı, genel sağlık durumu, implant üzerine gelen çiğneme kuvvetleri ve düzenli kontroller uzun dönem sağlığı etkileyebilir.
Diş sıkma veya gıcırdatma gibi alışkanlıklar da implant üstü restorasyona ve çevredeki yapılara ek mekanik yük oluşturabilir. Böyle bir durum düşünülüyorsa kapanış ilişkisi ayrıca değerlendirilmelidir.
İmplant çevresinde tekrarlayan kanama, şişlik, hassasiyet, kötü tat veya akıntı gibi bulgular değerlendirme gerektirebilir. İmplantta ya da üzerindeki restorasyonda hareket hissedilmesi veya çiğneme sırasında kapanışın değiştiğinin fark edilmesi de kontrol edilmelidir.
Bu belirtilerin bulunması tek başına belirli bir tanı anlamına gelmez. Sorunun implantın kendisinden, implant çevresindeki dokulardan veya implant üstü restorasyondan kaynaklanıp kaynaklanmadığı muayene ile belirlenebilir.
İmplant tedavisi, kalıcı restorasyon ağıza yerleştirildiğinde tamamen sona ermiş kabul edilmemelidir. Uzun dönem kontroller implantın çevresindeki dokuların ve üst restorasyonun birlikte değerlendirilmesine yardımcı olur.
Kontroller sırasında diş eti sağlığı, ağız hijyeni, implant çevresindeki destek dokular, implant üstü kron veya protez ve çiğneme ilişkisi incelenebilir. Gerektiğinde radyolojik değerlendirme de planlanabilir.
Düzenli takip sayesinde henüz belirgin bir şikayet oluşturmamış hijyen, protez veya çevre doku problemlerinin erken dönemde fark edilmesi mümkün olabilir.
Dental implantlarda organ naklındaki anlamıyla bir doku reddinden söz edilmez. Bununla birlikte implantın kemikle yeterli bütünleşme göstermemesi veya çevre dokularda sorun gelişmesi gibi durumlar ortaya çıkabilir. İmplant ve implant üstündeki yapay restorasyon doğal diş dokusu olmadığı için klasik anlamda diş çürüğü oluşmaz. Ancak çevrede plak birikmesi diş eti ve destek dokuların sağlığını etkileyebileceğinden düzenli bakım gerekir. İmplantta veya üzerindeki restorasyonda hareket hissedilmesi normal kabul edilmemeli ve diş hekimi tarafından değerlendirilmelidir. Hareketin implanttan mı yoksa üst yapıdaki bir bağlantıdan mı kaynaklandığı muayene ile belirlenebilir. Günümüzde kullanılan dental implantların önemli bölümü MR incelemeleri açısından engel oluşturmaz. Bununla birlikte implant ve diğer metal restorasyonlar görüntüde artefakta neden olabileceğinden MR öncesinde sağlık ekibine ağızdaki implantlar hakkında bilgi verilmelidir. Cerrahi işlemden hemen sonraki dönemde özellikle sıcak içeceklerden kaçınılması istenebilir. Kahve tüketimine dönüş zamanı işlemin kapsamına ve iyileşme durumuna göre diş hekiminin önerisi doğrultusunda belirlenmelidir. Diş sıkma ve gıcırdatma implant üstü restorasyonlara ve implant çevresine aktarılan kuvvetleri artırabilir. Bu alışkanlığın bulunduğu kişilerde kapanış ve koruyucu yaklaşımlar ayrıca değerlendirilir. İmplant çevresinde uygun temizlik araçları kullanılabilir ancak yöntem restorasyonun tasarımına göre değişebilir. Diş ipi, arayüz fırçası veya farklı yardımcı bakım araçlarından hangisinin uygun olduğu kişiye özel olarak belirlenmelidir. İmplant uygulamasından sonra beslenme düzeni yapılan işlemin kapsamına göre değişebilir. İlk dönemde yumuşak ve aşırı sıcak olmayan gıdalar tercih edilirken normal beslenmeye geçiş, iyileşme süreci ve diş hekiminin önerileri doğrultusunda planlanmalıdır. İmplantların uzun dönem sağlığının korunması için düzenli ağız bakımı önemlidir. Diş fırçalamanın yanı sıra implant çevresinin uygun arayüz bakım araçlarıyla temizlenmesi ve düzenli diş hekimi kontrollerinin sürdürülmesi önerilir.
İmplant Vücut Tarafından Reddedilir mi?
İmplant Diş Çürür mü?
İmplant Sallanırsa Ne Yapılmalıdır?
İmplant Varken MR Çekilebilir mi?
İmplant Sonrası Kahve İçilebilir mi?
Diş Sıkma İmplantları Etkiler mi?
İmplant Yapılan Bölgede Diş İpi Kullanılabilir mi?
İmplant Sonrası Ne Zaman Normal Beslenmeye Geçilebilir?
İmplantların Bakımı Nasıl Yapılmalıdır?
Diş Hekimi
Estetik diş hekimliği, lazer destekli diş hekimliği ve implant üstü protez uygulamalarıyla İzmir Alsancak'ta hizmet veriyor. Dentorion Ağız Diş Sağlığı Polikliniği'nin kurucu hekimi.
