Diş etinin zaman içerisinde diş yüzeyinden uzaklaşarak kök bölgesini daha görünür hale getirmesi diş eti çekilmesi olarak tanımlanır. Tek bir dişte görülebileceği gibi birden fazla dişi de etkileyebilir. Bazı kişiler dişlerinin eskisine göre daha uzun görünmesiyle durumu fark ederken bazı kişilerde ilk belirti sıcak, soğuk veya tatlı yiyeceklere karşı gelişen hassasiyet olabilir.
Diş eti çekilmesinin tek bir nedeni bulunmaz. Diş eti hastalıkları, hatalı fırçalama alışkanlıkları, dişlerin konumu, ince diş eti yapısı ve bölgeye sürekli mekanik kuvvet uygulanması gibi farklı faktörler etkili olabilir. Tedavinin nasıl planlanacağı da çekilmenin nedenine, derecesine ve çevre dokuların durumuna göre belirlenir.
Diş eti çekilmesi her zaman ani gelişen bir problem değildir. Çoğunlukla yavaş ilerlediği için kişi ağız içerisindeki değişimi başlangıç döneminde fark etmeyebilir. Dişin daha uzun görünmeye başlaması ve diş kökünün bir bölümünün açığa çıkması en belirgin işaretler arasındadır.
Açığa çıkan kök yüzeyi, dişin mineyle kaplı bölümüne göre dış etkenlere karşı daha hassastır. Bu nedenle soğuk su içerken, sıcak bir yiyecek tüketirken veya dişleri fırçalarken kısa süreli hassasiyet ortaya çıkabilir. Diş eti çizgisinde farklılık, kök yüzeyinde renk değişikliği veya diş ile diş eti arasında hissedilen küçük bir basamak da fark edilebilir.
Diş eti kanaması, kızarıklık, ağız kokusu veya dişlerde hareketlilik gibi belirtiler de bulunuyorsa altta yatan bir diş eti hastalığının değerlendirilmesi gerekebilir. Her çekilme periodontal hastalıktan kaynaklanmadığı gibi her hassasiyet de diş eti çekilmesi anlamına gelmez. Kesin değerlendirme için diş ve çevre dokuların birlikte incelenmesi gerekir.
Diş eti çekilmesinin önemli nedenlerinden biri dişleri destekleyen dokuları etkileyen periodontal hastalık olabilir. Dişlerin çevresinde biriken bakteri plağı zaman içerisinde diş eti dokularında inflamasyona yol açabilir. Hastalık ilerlediğinde dişi çevreleyen destek dokuların ve kemiğin etkilenmesiyle diş eti seviyesinde değişiklik meydana gelebilir.
Bununla birlikte ağız bakımının yetersiz olması çekilmenin tek nedeni değildir. Bazı kişilerde diş eti dokusu yapısal olarak daha ince olabilir. Dişlerin çene kemiği içerisindeki konumu ve diş dizilimindeki farklılıklar da belirli bölgelerde diş eti dokusunun daha hassas olmasına yol açabilir.
Diş etine sürekli mekanik travma uygulanması, dudak veya dil piercingleri ve tütün kullanımı da risk faktörleri arasında değerlendirilebilir. Daha önce ortodontik tedavi görmüş kişilerde ise dişlerin başlangıçtaki ve tedavi sonrasındaki konumu, kemik yapısı ve diş eti kalınlığı birlikte ele alınmalıdır.
Bu nedenle çekilmenin nedenini yalnızca “dişler iyi fırçalanmıyor” şeklinde açıklamak doğru değildir. Tedavi planından önce hangi faktörün veya faktörlerin etkili olduğunun belirlenmesi gerekir.
Ağız bakımında düzenli diş fırçalamak gerekli olsa da uygulanan teknik de en az fırçalama sıklığı kadar önemlidir. Sert kıllı bir diş fırçasıyla dişlere ve diş eti çizgisine yoğun basınç uygulamak bazı kişilerde diş eti dokusunun mekanik olarak zarar görmesine katkıda bulunabilir.
Özellikle aynı bölgelerin uzun süre sert ve yatay hareketlerle fırçalanması hem diş eti seviyesini hem de dişin kök yüzeyini olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle “daha kuvvetli fırçalamak daha iyi temizler” düşüncesi doğru değildir.
Yumuşak kıllı uygun bir diş fırçasının kullanılması, fırçanın diş eti çizgisine kontrollü biçimde yerleştirilmesi ve aşırı baskı uygulanmaması önemlidir. Elektrikli diş fırçası kullanan kişilerde de basınç kontrolüne dikkat edilmelidir.
Diş eti çekilmesi bulunan kişiler kendi fırçalama tekniklerini değiştirmeden önce diş hekiminden kişisel ağız yapısına uygun bakım önerileri alabilir. Böylece hem plak kontrolünün sürdürülmesi hem de hassas dokulara gereksiz kuvvet uygulanmasının önüne geçilmesi amaçlanır.
Diş eti hastalıklarının ilerleyen dönemlerinde yalnızca diş etinde kızarıklık ve kanama görülmez. Dişi çevreleyen destek dokular ve kemik de etkilenebilir. Bunun sonucunda diş eti kenarının konumu değişebilir ve kök yüzeyi açığa çıkabilir.
Özellikle periodontitis geliştiğinde diş ile diş eti arasındaki cepler derinleşebilir ve destek dokularda kayıp oluşabilir. İleri vakalarda dişlerin hareketliliği artabilir. Periodontal hastalığa bağlı çekilmenin tedavisinde yalnızca açığa çıkan kök yüzeyinin kapatılmasına odaklanmak yeterli değildir; öncelikle hastalığın kontrol altına alınması gerekir.
Diş taşı ve plak birikimi bulunuyorsa profesyonel temizlik yapılabilir. Daha derin periodontal ceplerin bulunduğu durumlarda diş taşı temizliğine ek olarak kök yüzeyi düzleştirme gibi periodontal işlemler değerlendirilebilir.
Tedavinin kapsamı hastalığın seviyesine göre değişir. Bu nedenle diş eti kanamasıyla birlikte çekilme fark eden kişilerin yalnızca hassasiyet giderici ürünler kullanması sorunun temel nedenini ortadan kaldırmayabilir.
Diş eti çekilmesi tedavisi, çekilmenin derecesine ve nedenine göre kişiye özel planlanır. Hafif ve ilerlemeyen çekilmelerde öncelikle neden olan faktörün ortadan kaldırılması ve bölgenin düzenli takip edilmesi yeterli olabilir. Yanlış fırçalama varsa teknik düzeltilir; periodontal hastalık bulunuyorsa buna yönelik tedavi uygulanır.
Kök yüzeyinde hassasiyet bulunan kişilerde hassasiyet azaltmaya yönelik diş macunları veya profesyonel uygulamalar değerlendirilebilir. Bazı vakalarda açığa çıkan kök yüzeyinin diş rengindeki restoratif materyallerle kapatılması da seçenekler arasında olabilir.
Çekilmenin belirgin olduğu ve kök yüzeyinin örtülmesinin gerekli görüldüğü durumlarda cerrahi periodontal uygulamalar gündeme gelebilir. Bunlardan biri diş eti grefti uygulamasıdır. Greft işlemlerinde amaç bölgedeki yumuşak doku miktarını artırmak, açığa çıkan kök yüzeyini uygun vakalarda örtmek ve bölgenin daha dayanıklı bir diş eti dokusuyla desteklenmesini sağlamaktır.
Her diş eti çekilmesinde cerrahi işlem gerekmez. Çekilmenin konumu, miktarı, dişler arasındaki destek dokular, kök yüzeyinin durumu ve kişinin beklentileri tedavi seçimini etkiler.
Tedavinin ardından diş eti sağlığının korunmasında düzenli ağız bakımı önemli bir yere sahiptir. Dişler uygun teknikle fırçalanmalı ve diş aralarındaki plak birikimi kişinin ihtiyacına uygun ara yüz temizlik yöntemleriyle uzaklaştırılmalıdır.
Diş etlerini korumak amacıyla fırçalamayı azaltmak doğru bir yaklaşım değildir. Önemli olan plağı etkili biçimde uzaklaştırırken diş eti dokusuna aşırı basınç uygulamamaktır.
Periodontal hastalık nedeniyle tedavi gören kişilerde düzenli kontroller ayrıca önem taşır. Kontrol aralıkları herkeste aynı olmayabilir ve kişinin hastalık geçmişine, ağız hijyenine ve mevcut periodontal durumuna göre belirlenebilir.
Mevcut diş eti çekilmesinin kendiliğinden tamamen eski seviyesine dönmesi beklenmez. Ancak neden olan faktörlerin kontrol altına alınması, uygun ağız bakımı ve gerekli tedavilerle çekilmenin ilerleme riskinin azaltılması ve dişlerin çevresindeki dokuların korunması hedeflenebilir.
Kaybedilen diş eti dokusunun kendiliğinden tamamen eski seviyesine dönmesi genellikle beklenmez. Uygun vakalarda periodontal cerrahi ve greft yöntemleriyle açığa çıkan kök yüzeyinin örtülmesi değerlendirilebilir. Tek başına her diş eti çekilmesi diş kaybıyla sonuçlanmaz. Ancak çekilme ileri periodontal hastalık ve destek doku kaybıyla birlikteyse dişin uzun dönem sağlığı etkilenebilir. Bazı kişilerde herhangi bir ağrı görülmezken kök yüzeyinin açığa çıkması sıcak, soğuk veya tatlı yiyeceklere karşı hassasiyete neden olabilir. Diş eti çekilmesi yalnızca ileri yaşlarda görülen bir problem değildir. Diş eti yapısı, fırçalama alışkanlıkları, periodontal hastalıklar ve dişlerin konumu nedeniyle farklı yaşlarda ortaya çıkabilir. Hafif ve mekanik nedenli bir çekilmede dişin sallanması beklenen bir bulgu değildir. Ancak destek dokuları etkileyen ileri periodontal hastalık varsa diş hareketliliği görülebilir. Doğru ağız bakımı ve aşırı baskı uygulamadan fırçalama diş eti sağlığının korunmasına yardımcı olabilir ancak meydana gelmiş çekilmeyi evde uygulanan yöntemlerle geri çevirmek mümkün değildir. Çekilmenin nedeninin belirlenmesi için diş hekimi değerlendirmesi gerekir. Hayır. Greft gereksinimi çekilmenin derecesine, bulunduğu bölgeye, diş eti dokusunun özelliklerine ve tedaviden beklenen sonuca göre değerlendirilir. Bazı çekilmelerde takip ve nedenin kontrol altına alınması yeterli olabilir.
Çekilen Diş Eti Tekrar Yerine Gelir mi?
Diş Eti Çekilmesi Diş Kaybına Neden Olur mu?
Diş Eti Çekilmesi Ağrı Yapar mı?
Diş Eti Çekilmesi Hangi Yaşlarda Görülür?
Diş Eti Çekilmesi Olan Diş Sallanır mı?
Diş Eti Çekilmesine Evde Ne İyi Gelir?
Diş Eti Grefti Her Diş Eti Çekilmesinde Yapılır mı?
Diş Hekimi
Estetik diş hekimliği, lazer destekli diş hekimliği ve implant üstü protez uygulamalarıyla İzmir Alsancak'ta hizmet veriyor. Dentorion Ağız Diş Sağlığı Polikliniği'nin kurucu hekimi.
